Overdenking 2026 KC14 - Jaarthema: Ik zal er zijn

 Jaarthema: Ik zal er zijn

Eén van de meest geliefde liederen van dit moment is het lied ‘Ik zal er zijn’. Hans Maat schreef het toen hij hoorde dat vriendin en zangeres Kinga Bán uitgezaaide borstkanker had. In dit lied klinkt de diepe emotie van het weten dat we elkaar niet vast kunnen houden in dit aardse leven. Maar het is vooral een hoopvol lied, over God die ons in dit leven en daarna vasthoudt, wat er ook gebeurt. En dat niets ons kan scheiden van de liefde van Christus. 

Gods naam is: HEER
‘Ik zal er zijn’ is dan ook niet zomaar een mooie wens voor elkaar, maar het is de betekenis van de naam van God. Als Hij Zichzelf bekend maakt aan Mozes, dan vraagt Mozes wat de naam is van de God die hem heeft gestuurd. En God antwoordt Mozes: “Ik ben die er zijn zal. Zeg daarom tegen de Israëlieten: ‘IK ZAL ER ZIJN’ heeft mij naar u toe gestuurd.” (Ex. 3:13-15). 

Steeds als in onze Bijbel het woordje ‘HEER’ staat geschreven in hoofdletters, dan staat daar de naam van God met die betekenis. In het Hebreeuws zijn het slechts vier letters, JHWH. In het Nederlandse spreken wij dat uit als Jahweh (in sommige tradities als Jehovah). In de Joodse traditie wordt de naam van God uit ontzag en een besef van heiligheid echter niet uitgesproken. Soms wordt er dan letterlijk verwezen naar ‘de Naam’ of naar Adonai.

Gods naam is een belofte
God heeft Zijn eigen naam geopenbaard. Daarover kunnen dus geen misverstanden bestaan zou je zeggen. Vooral omdat Gods naam een vervoeging is van het werkwoord ‘zijn’. Zijn naam betekent letterlijk: ‘Ik ben (er)’ of ‘Hij is (er)’. 
Gods naam is dus allereerst een belofte dat Hij er bij is in onze nood. Dat is de aanleiding waarom Hij Zichzelf bekend maakt. Hij heeft het hulpgeroep van de Israëlieten gehoord, Hij wéét van hun ellende en is er bewogen over (Ex. 2:23-25).
De belofte is óók dat dat God om die reden in actie komt. Hij hoort de roep om hulp, Hij kent de situatie én Hij is om die reden afgedaald om de Israëlieten te bevrijden uit de macht van de Egyptenaren (Ex. 3:7-9).

Theoloog Miskotte zegt dat de beste Nederlandse vertaling voor JHWH is: ‘Ik zal bij u zijn, zoals ik bij u zal zijn’. Daarin zit de (voor ons!) verborgen betekenis van Zijn naam. Want hoewel de belofte is dát Hij er zal zijn, is het aan Hem hóe Hij aanwezig is. Wij kunnen God er alleen op aanspreken dat Hij beloofd heeft met ons te zijn, maar we kunnen Hem niet voorschrijven op welke manier Hij dat moet doen.

Gods naam is een uitnodiging
Hoe wordt dan zichtbaar dat God aanwezig is op deze aarde? Dan denken we natuurlijk direct aan de komst van Jezus! De naam van de Vader, is overgegaan op de naam van de Zoon: Immanuël, God-is-met-ons. God werd mens en heeft in ons midden gewoond en door Christus leren we Wie Hij is (Joh. 1:14-18).

Maar het gaat verder dan dat. Als God spreekt met Mozes, stuurt Hij hem op weg met Zijn naam als aanmoediging. God heeft geluisterd en werd geraakt door de nood van Zijn kinderen en dáárom stuur Hij Mozes met de belofte dat Hij met Mozes zal zijn (Ex. 3:12). 
Er klinkt daarom ook een uitnodiging om te leven vanuit de betekenis van Zijn naam. Om tegen anderen te zeggen: ik ben er voor jou, want God is er voor mij. Ik zal met je meegaan, want ik weet dat God met óns gaat.

Gods naam draagt ons
In de Bijbel staan ontzettend veel verhalen over mensen die door het horen van de stem van JHWH de moed kregen om op weg te gaan. Het zijn mensen zoals wij, die niet gingen in eigen kracht, maar juist op de moeilijke momenten in het leven wisten dat God met mee trok. God kiest er van meet af aan voor om door mensen heen te werken. Hij is met ons, opdat wij anderen zullen troosten en bemoedigen. Hij is bij ons, opdat wij anderen zullen dragen en optillen.

In het kerkelijk seizoen 20226/2027 is dit het jaarthema waar we in de diensten steeds op terug zullen komen en ook materiaal voor de huiskringen en persoonlijke overdenking voor zullen schrijven.
Ik zal er zijn: Gods belofte die ons draagt én ons uitnodigt om er met liefde en aandacht voor elkaar te zijn.

Hartelijke groet, ds. Barbara Broeren