Overdenking 2026 KC05 - Het Licht schijnt in het donker
De stola’s die ik draag over mijn albe (witte toga) zijn ontworpen door beeldend kunstenaar Margreet Scholten-van Berkel. Dat was een bijzonder proces, want hoe vertel je in woorden wat je zichtbaar wilt maken met beelden? In mijn geval komen er dan vooral liederen in mijn hoofd op. In een lied komen vaak meerdere zintuigen samen: een melodie (horen), een tekst (zingen), beelden (zien) en herinneringen (voelen en soms zelfs ook de reuk!).
Wanneer het gaat over de kleur paars dan is dat de kleur die wordt gedragen in de voorbereidingstijd voor Kerst (advent) en voor Pasen (de lijdenstijd of veertigdagentijd). Er zijn ontzettend veel liederen die speciaal voor die periode zijn geschreven. Ik noem er twee die mij na aan het hart liggen.
In de adventstijd is één van die liederen de Lofzang van Zacharias. In ons liedboek staat prachtige melodie met een berijming van Huub Oosterhuis op het laatste deel van dit lied (Lucas 1:77-79; NLB 158b). De tekst gaat als volgt:
Een schoot van ontferming is onze God.
Hij heeft ons gezocht en gezien
zoals de opgaande zon aan de hemel.
Hij is ons verschenen toen wij in
duisternis waren, in schaduw van dood.
Hij zal onze voeten richten
op de weg van de vrede.
In de Vredeskerk zingen we dit lied eigenlijk nooit, maar in de ochtendgebeden van een klooster heeft de Lofzang van Zacharias (in verschillende berijmingen en melodieën) een vaste plaats. En dat is ook wel te begrijpen.
In de ochtend zingen over God die is als de zonsopgang, die licht brengt op een nieuwe dag, maar ook als Licht van de wereld verschijnt middenin onze persoonlijke nood. En het is een belofte voor de dag die voor je ligt: dat we gaan op de weg van Gods vrede, met Zijn hulp.
Voor de tijd voor Pasen vind ik één van de meest intense en persoonlijke liederen Waardig is het Lam
(Opwekking 615). Het lied begint zo:
Dank U voor het kruis Heer, dank U dat U stierf voor mij.
U droeg al mijn schuld en pijn, nu ben ik rein;
Uw liefde wast mij schoon.
Dank U voor Uw offer, vastgenageld aan het kruis.
Liefdevol vergeeft U mij, U leeft in mij
en omarmt mij als Uw Zoon.
Ook deze tekst is op allerlei manieren op muziek gezet en zingen we in vele toonaarden deze weken. Bijv. met dat hele oude (en nog steeds geliefde) lied ‘O kostbaar kruis, o wonder Gods, waaraan de Prins der glorie stierf’.
Het zijn liederen waar tekst en melodie samen op gaan en zowel het verdriet om het lijden en sterven tot uiting brengen als de dankbaarheid voor het offer van Christus. In het lied ‘Waardig is het Lam’ gebeurt dat ook met een verhoging in de melodie (transponering), waardoor er nog een extra dimensie bij komt.
In alle stola’s die ik draag en ook in het antependium in de kerk (dat is het kleed dat over de tafel op het podium ligt) staat het kruis centraal. Dat kan volgens mij ook niet anders, want Christus is toch het centrale anker in ons leven.
Op de paarse stola zie je goed de verbinding tussen licht en donker, tussen kruis en opstanding terugkomen. Het licht schijnt achter het kruis. Want het licht van de opstanding is ook altijd al zichtbaar en merkbaar in de periode van voorbereiding en bezinning. Dat kan niet anders, want we leven letterlijk ná de opstanding.
De kleur paars staat voor inkeer, soberheid en bezinning. Het gaat gepaard met indrukwekkende gebeurtenissen. Dat merken we ook in de schriftlezingen die centraal staan op de zondagen voor Pasen, maar vooral ook in de laatste week (de goede of de stille week). Stap voor stap gaan we mee met Jezus, Zijn leerlingen en alle mensen die daar getuige van waren, naar het dieptepunt van die week. Het Licht van de wereld leek voorgoed gedoofd, maar voor ons bleek het een ‘goede’ vrijdag te worden. Letterlijk ‘zien’ we dit ook als de Paaskaars op goede vrijdag wordt gedoofd, en op stille zaterdag de nieuwe Paaskaars wordt binnengebracht en we het licht aan elkaar doorgeven. Dat is de belofte waaruit we leven, maar ook de aansporing waarmee we als Paaskinderen elke dag de wereld in gaan: ‘Ontwaak, gij die slaapt en sta op uit de doden. En Christus zal over u lichten!’
Hartelijke groet, ds. Barbara Broeren
